ABSTRACT

Đề tài: Nghiên cứu tác động của cadmi lên thành phần phân loại và tần số sai hình nhiễm sắc thể ở tế bào lympho người
phối hợp với chiếu bức xạ gamma

Chủ nhiệm: TS. Trần Quế

 

Trong nỗ lực tìm kiếm nguyên nhân dẫn đến sự bất ổn định về tác hại phóng xạ ở vùng liều thấp, các yếu tố độc môi trường, một số hoá chất đặc biệt và các ion kim loại nặng được theo dõi. Các yếu tố ức chế phục hồi tổn thương phóng xạ trong môi trường có thể làm tăng mức độ nguy hiểm của phóng xạ ngay cả ở những giới hạn liều được coi là an toàn. Với giả thiết Cadmi là yếu tố như vậy, thí nghiệm phân tích phân loại và tần số sai hình nhiễm sắc thể ở tế bào lympho người xử lý Cadmi trước hoặc sau chiếu bức xạ gamma được tiến hành. Kết quả là một phát hiện mới về tính độc di truyền của Cadmi, khác với Asen gây độc tế bào ngay ở liều As 0,05 mg/ml (chuẩn nước uống của Việt nam, WHO) thì Cadmi chỉ ảnh hưởng đến chỉ số phân bào nguyên nhiễm ở nồng độ gấp 2 lần chuẩn cho phép (0,10 mg/ml). Cadmi cũng không tự gây nên các tổn thương chuỗi đôi phân tử ADN dẫn đến sai hình nhiễm sắc thể, nhưng có khả năng làm sai lệch tần số các kiểu sai hình nhiễm sắc thể sau chiếu bức xạ gamma. Cadmi cũng làm giảm tần số sai hình đa tâm, làm tăng tần số sai hình mảnh mất tâm ở các tổ hợp chiếu xạ cùng liều. Kết quả chỉ ra sự tăng đáng kể tần số mảnh (fragment) ở các tổ hợp thí nghiệm xử lý Cadmi trước chiếu xạ 3 giờ chứng tỏ Cadmi ảnh hưởng mạnh mẽ đến hệ thống phục hồi tổn thương phân tử ADN bằng con đường bất hoạt các “đầu dính” tự do được sinh ra do chiếu xạ, đồng thời gây hiện tượng phục hồi nhầm tạo nên các mảnh có  “đầu dính” tự do lệch, có khả năng hạn chế khả năng tái liên kết.

In the effort to find the reasons lead to unstabilization of low radiation dose effects, the influence of the Persistent, Bioaccumulative and Toxic chemicals such as Arsenic, Cadmium and other heavy ion to chromosome aberrations in Human lymphocytes exposed to gamma rays was investigated. The presentation of the agents that prevented repair of DNA breaks by irradiation can induced more breaks than not.  

With a suggest that Cadmium is a factor that can cause damages in DNA molecular and inactivated repair enzyme also, the investigating chromosome aberrations induced in human lymphocytes by combined action of Cadmium and gamma rays is conducted with 4 groups: Cd; gamma; Cd/gamma and Gamma/Cd. Different with Arsenic, the observed results presented that Cadmium in the single concentrations 0.05 mg/ml and 0.10 mg/ml were not aspect to mitotic index and chromosome aberrations also. In the combined treatments, the difference on frequencies of Dicentric and Fragment in lymphocytes treated with variable Cadmium concentrations in the same group of  gamma rays dose was clearly. Following the increasing of Cd concentrations in the combinations exposed to the same radiation dose, the frequencies of Dicentrics were decreasing but the frequencies of Fragments were increasing. The difference on frequencies of chromosome aberrations was not detected in the Cadmium concentrations 0.05 mg/ml and 0.10 mg/ml of the combinations of post-exposed to gamma rays, it means that Cadmium do not aspect to the induction of chromosome aberrations after repair time.

We suggest that Cadmium is not directly causing chromosome aberrations but aspect to the DNA damage repair progress of lymphocytes. The Cadmium can induced  the increasing fragments (blocking of cohensive free ends) by bound the blunt free-end of DSB or create near site DSB (unblunt free-end) that lead to difficulty in joint together.